Wczoraj weszło w życie Zarządzenie Prezesa Rady Ministrów wprowadzające nowy statut Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego. Zlikwidowane zostały piony, a poszczególne departamenty będą podlegały bezpośrednio przewodniczącemu komisji i jego dwóm zastępcom. Opiekę nad wszystkimi departamentami odpowiedzialnymi za nadzór nad rynkiem kapitałowym będzie sprawował bezpośrednio Andrzej Jakubiak, przewodniczący KNF.

To rozwiązanie ma doprowadzić do lepszego nadzoru nie tylko nad firmami inwestycyjnymi i towarzystwami funduszy inwestycyjnych, ale też nad spółkami publicznymi. Wydaje się, że to dobre rozwiązanie. Twórcy polskiego rynku kapitałowego ponad 20 lat temu zdecydowali się postawić na jakość, a nie ilość. Stopniowy rozwój naszej giełdy w ramach dość sztywnych rozwiązań prawnych i przy aktywnym nadzorze nad obowiązkami informacyjnymi doprowadził do sytuacji, w której GPW jest postrzegana jako solidny rynek także przez inwestorów zagranicznych. Liczba nieprawidłowości i skandali na naszym młodym rynku nie jest większa niż na rozwiniętych, dojrzałych rynkach kapitałowych.

Z początkiem nowego roku życzę wszystkim polskim inwestorom, żeby śladem Andrzeja Jakubiaka poszedł też Ludwik Sobolewski, prezes GPW, ma on przecież analogiczną rolę w stosunku do swojego „dziecka” – alternatywnego systemu obrotu NewConnect. NC został stworzony dla mniejszych i młodszych spółek, a w trosce o obniżenie kosztów pozyskania kapitału obniżono na nim poziom obowiązków informacyjnych oraz stosowano bardzo liberalny nadzór nad ich wykonywaniem.

Dziś NewConnect jest sukcesem ilościowym, ale na pewno nie jakościowym. Spośród ponad 350 spółek notowanych dziś na NC większość to podmioty rozsądnie prowadzące działalność gospodarczą i przynoszące zysk akcjonariuszom. Jednak trudno powiedzieć, by większość z nich prowadziła w modelowy sposób relacje inwestorskie i komunikowała się z rynkiem. Przy tworzeniu rynku i zorganizowanego wokół niego systemu doradców zabrakło moim zdaniem odpowiedniej edukacji uczestników (zwłaszcza spółek, które ubiegają się o dopuszczenie do notowań) oraz ścisłego nadzoru, który nie dopuściłby do takich sytuacji, jak ze spółkami Perfect Line, Infinity, czy ostatnio Avtech.

Wierzę, że ostatnie decyzje GPW, takie jak wprowadzenie certyfikatów dla doradców oraz wykluczenie z obrotu Avtech oraz odebranie statusu autoryzowanemu doradcy tej spółki, to sygnał, że zarząd giełdy  zaczął doceniać swoją rolę nadzorcy. Dokładniejsze dbanie o przestrzeganie obowiązków informacyjnych spowoduje może trochę wolniejszy, ale o wiele mocniejszy jakościowo wzrost rynku NewConnect.

Pozdrawiam,

Piotr Biernacki

FTSE, organizacja zajmująca się kalkulowaniem indeksów dla giełd z ponad 80 krajów świata, zdecydowała wczoraj o przeniesieniu Polski z grupy krajów rozwijających się na listę obserwacyjną przed awansem do grupy krajów rozwiniętych.

Po 20 latach od powstania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie nasz rynek ma bliską perspektywę znaleźć się w tej samej grupie, co giełdy w Londynie, Nowym Jorku, Frankfurcie czy Paryżu. Taki awans może zdziałać dla opinii inwestorów o Polsce więcej niż liczne wypowiedzi polityków przekonujących o tym, że powinniśmy być traktowani na równo z rynkami Europy Zachodniej.

Dobrze, żeby teraz wreszcie zarząd GPW wreszcie rozwiązał problem, z którym boryka się wielu inwestorów indywidualnych i który jednocześnie trzyma naszą giełdę poza perspektywą obserwacyjną wielu inwestorów zagranicznych. Dwa najpopularniejsze na świecie serwisy dostarczające inwestorom indywidualnym danych o aktualnych kursach akcji, Yahoo Finance iGoogle Finance nie podają informacji o spółkach notowanych na GPW. Dołączenie do nich notowań polskich spółek to prosta operacja techniczna, wymaga ona tylko odpowiedniego działania ze strony samej GPW.

Wierzę, że wczorajsza decyzja FTSE będzie impulsem dla zarządu GPW, żeby zadbać także o ten element promocji polskiego rynku kapitałowego za granicą.

Pozdrawiam,

Piotr Biernacki

Inga Kowalewska zbadała spółki, które w ostatnich latach zadebiutowały na GPW i podzieliła je na grupy wg podstawowego kryterium: ile procent akcji spółki przed debiutem było skoncentrowanych w rękach zarządu i rady nadzorczej. Następnie zbadała szereg cech, które charakteryzują te spółki. Spółki, w których w rękach zarządu i rady nadzorczej było zgromadzone ponad 80% akcji spółki zostały uznane za te, których zarządy cechują się wysokim poczuciem własności, które pociąga za sobą silne związki emocjonalne z „własną” spółką.

Po pierwsze okazało się, że w tych spółkach o wiele częściej występują powiązania rodzinne między członkami zarządu i rady nadzorczej. Zgodnie z przepisami prawa rada nadzorcza jest organem, który powinien (zgodnie z nazwą) nadzorować działania zarządu: kontrolować, sprawdzać, opiniować strategiczne kierunki działania, „patrzeć na ręce”. Temu m.in. służy instytucja tzw. niezależnych członków rady nadzorczej – osób niepowiązanych w żaden sposób z członkami zarządu. Jak jednak rada nadzorcza ma obiektywnie oceniać pracę zarządu, jeśli zasiadają w niej np. ciotka, kuzyn, córka i bratanek prezesa zarządu? Czy ci ludzie będą w stanie rzetelnie i obiektywnie wyrażać się o czasami wątpliwych posunięciach zarządu kierowanego przez ich krewnego, który właśnie zapewnił im dodatkowe wynagrodzenie z tytułu udziału w pracach rady?

Najciekawszym wnioskiem z badań jest jednak obserwacja, że spółki, których akcje są skoncentrowane w ponad 80% w rękach zarządu i rady nadzorczej o wiele częściej zawyżały osiągane wyniki finansowe. Wykonanie badania było możliwe dzięki temu, że przez pewien czas spółki notowane na warszawskiej giełdzie podlegały systemowi podwójnych obowiązków informacyjnych. Najpierw musiały (w okolicach lutego) publikować sporządzony przez siebie raport finansowy za IV kwartał poprzedniego roku (zawierający także informacje na temat wyników całego roku), a następnie (pod koniec I połowy roku) raport roczny, w którym prezentowane wyniki finansowe były już zbadane przez niezależnego audytora. Właśnie to obiektywne badanie wyników przez audytora pokazywało, że wcześniej podane przez spółkę samodzielnie wyniki były często zawyżane. Efekt ten występował wyraźnie wyłącznie w tej jednej grupie spółek, które cechuje wysokie poczucie własności.

W badaniu Ingi Kowalewskiej wykazana została jeszcze jedna ciekawa zależność. Im więcej akcji jest skoncentrowanych w rękach zarządu i rady nadzorczej, tym mniej chętnie spółka komunikuje się z otoczeniem. Spółki, które miały skoncentrowany akcjonariat „w rodzinie” zdecydowanie częściej publikowały niewielką liczbę raportów bieżących w ciągu roku niż spółki, które miały rozproszony akcjonariat. Chociaż publikacja raportów bieżących jest wymuszona przepisami prawa, to w wielu przypadkach kwalifikacja określonego zdarzenia do publikacji pozostaje do opinii zarządu spółki. Te zarządy, które postrzegają spółkę jako „swoją własność” chcą najwyraźniej zatrzymać możliwie wiele informacji dla siebie i mniej chętnie komunikują się z otoczeniem.

Jakie wnioski rodzi badanie dla ekspertów od relacji inwestorskich i public relations?

• Wiele spółek, które debiutują na giełdzie nie jest do tego gotowych. Ich właściciele przechodzą trudny proces przemiany od spółki prywatnej do publicznej. Rolą doradcy jest tłumaczyć konieczność tej zmiany już na wczesnym etapie przygotowań do IPO.
• Po opublikowaniu wyników tego badania (pierwsze w Polsce solidne badanie wykazujące zależności pomiędzy poczuciem własności, koncentracją akcjonariatu a tendencją do fałszowania wyników finansowych oraz niechęcią do komunikowania) szereg inwestorów będzie z większą rezerwą patrzeć na to, co i jak komunikują spółki o skoncentrowanym akcjonariacie. Jeśli chcę one być postrzegane jako transparentne, będą musiały przykładać większą wagę do solidnej, przejrzystej komunikacji.

W środowisku polskiego rynku kapitałowego badania Ingi Kowalewskiej już wywołały żywą dyskusję. Wypowiadał się na ich temat m.in. Grzegorz Zalewski z Domu Maklerskiego BOŚ SA, temat pojawił się w Parkiecie, a na ostatnim spotkaniu PIRI prezentacja wywołała długą, żywą dyskusję o roli IR w przygotowywaniu spółek do właściwego funkcjonowania na publicznym rynku kapitałowym. Bardzo kibicuję Indze Kowalewskiej w jej dalszych badaniach problematyki będącej na styku psychologii i finansów. O ile ukazało się już wiele prac na temat psychologii inwestowania, o tyle badania związków psychologii z postawami zarządów spółek są na etapie pionierskim.

Pozdrawiam,

Piotr Biernacki

Dominic Jones opublikował na IR Blog Report bardzo krytyczny post na temat planowanej akwizycji. Wskazuje w nim na wyraźny konflikt interesów pomiędzy spółką prowadzącą giełdę papierów wartościowych a dostawcą usług komunikacyjnych z zakresu dystrybucji informacji. Dominic pisze, że „Exchanges should not be involved in businesses that help companies meet their listing standards.”

W pełni się z tym zgadzam. Ustanawianie obligatoryjnych standardów komunikacyjnych powinno leżeć w gestii organów nadzoru, takich jak Komisja Nadzoru Finansowego w Polsce. Jakość wypełniania tych standardów oraz ich przekraczanie powinno być zadaniem samych spółek, a także ich doradców, jak agencje IR. Giełda powinna pozostać niezależną platformą handlową, czyli pośrednikiem pomiędzy inwestorami kupującymi i sprzedającymi papiery wartościowe, a nie filtrem informacyjnym pomiędzy spółkami i akcjonariuszami.

Dominic nie szczędzi ostrych słów na temat jakości usług Thomson Reuters: „Thomson Reuters’ IR website products are horrible. (…) Communication, individuality and innovation will die in Europe, just as they have in the U.S. market.” i ostrzega, że „Thomson Reuters will run hundreds of innovative smaller web developers in Europe out of the investor relations business, just as they have done in the US market.”

Jeden argument Dominica odnosi się co prawda do rynku zachodnioeuropejskiego, ale chyba nie będzie miał znaczenia w Polsce, co zminimalizuje negatywny wpływ tej akwizycji na nasz rynek usług IR online. „They will undercut everyone with their cheap product.” Usługi Hugin Group są dostępne w Polsce od kilku lat. Jednak ich poziom cenowy powoduje, że są dostępne dla nielicznych. Nie znamy niestety dokładnej listy klientów Hugina w Polsce, ale nie sądzę, żeby wykraczała ona poza wybrane spółki z WIG20 i bardzo nieliczne z mWIG40. Dla wszystkich innych, czyli ponad 450 spółek notowanych na GPW i NewConnect ze względu na koszty usługi te są po prostu niedostępne.

Przejęcie Hugin Group przez Thomson Reuters w dłuższej perspektywie wpłynie na europejski rynek usług IR online prawdopodobnie niestety tak, jak przewiduje Dominic Jones. Jednak w krótszej perspektywie nie obawiałbym się negatywnego wpływu na polski rynek, gdyż przed większością naszych spółek jeszcze daleka droga do tego, aby zaakceptować zachodnie stawki za usługi, które proponują Hugin lub Thomson Reuters.

Pozdrawiam,

Piotr Biernacki